• Góc nhìn văn hóa

Có hợp lý không khi bán ebook với giá 0 đồng?  


Có nhiều ebook có giá trị về nội dung thuộc ''Kho sách 0 đồng'' của Waka

Tường Vy | SGGP.ORG.VN

189 tác phẩm văn học được bán với giá 50 triệu đồng, tính ra mỗi tác phẩm chỉ có giá khoảng 265.000 đồng, mức giá mà bất cứ ai cũng phải cay đắng thừa nhận "văn chương rẻ như bèo".

Thậm chí, một tác giả trong số đó còn phát hiện tác phẩm của mình được "tặng không" cho người đọc khi giá bán là 0 đồng. Dĩ nhiên tặng sách cho bạn đọc là một chuyện, cho không sách cũng là một chuyện nhưng bán với giá 0 đồng lại là chuyện hoàn toàn khác. Với tác giả đó giống như một sự sỉ nhục và kết quả tác giả sau khi phê phán đơn vị được giao đại diện giao dịch bản quyền (Trung tâm Quyền tác giả văn học Việt Nam - VLCC) bán quá rẻ, đã rút lại hợp đồng ủy quyền.

Thế nhưng, với tất cả những ai am hiểu về hoạt động giao dịch bản quyền, về thị trường phát hành sách trong nước hiện nay thì câu chuyện trên lại có góc nhìn khác hẳn, thậm chí ngược lại.

Đầu tiên phải nói đến đơn vị mua quyền phát hành 189 tác phẩm là Waka, một nhà phát hành sách điện tử (ebook) hay như họ tự giới thiệu là "thư viện sách và tạp chí điện tử". Nghĩa là họ không phát hành sách giấy, bạn đọc của họ là những người sử dụng các thiết bị điện tử, cài đặt phần mềm đọc sách và truy cập Waka để mua quyền đọc sách.

Quyền đọc sách này có thể là vĩnh viễn hoặc giới hạn thời gian nhưng tất cả đều chỉ là bản sách điện tử. Mô hình này hiện không xa lạ với hàng loạt đơn vị trong nước như Alezza, Ybook, Kim Đồng, Sachweb... Và hiện nay, một trong các chiến lược phát triển của các đơn vị này là cung cấp ebook với mức giá rất thấp. Do đó, bán giá ebook 0 đồng hoàn toàn khác với bán sách giấy giá 0 đồng.

Đây được xem như là một trong những đặc thù phát hành sách mà chỉ có ebook mới có thể làm được. Với sách giấy, tuy chi phí thực hiện, giá bán cao nhưng chỉ cần bạn đọc mua sách một lần là có thể cho rất nhiều người mượn đọc. Với ebook thì ngược lại, chi phí thực hiện rất thấp (so với sách giấy) nhưng lại giới hạn bởi thiết bị. Thậm chí một số nhà cung cấp ebook chỉ có thể đọc khi có mạng (trực tuyến) và tác phẩm có thể được thay đổi giá bán một cách trực tiếp, ví dụ như tuần đầu tiên giá 0 đồng nhưng từ tuần thứ 2 trở đi sẽ là 20.000 đồng.

Với các nhà xuất bản (NXB) có kinh doanh ebook thì vấn đề khá đơn giản, tiền bản quyền có được với dạng sách giấy, ebook được xem là hình thức bán "kèm theo", có càng tốt, không có cũng được. Nhưng với các nhà phát hành chuyên ebook như Waka hay Alezza lại khác. Do đặc thù sản phẩm ebook hiện vẫn chưa thực sự phát triển, giá bán thấp vẫn là công cụ để phổ biến nên giá mua bản quyền phát hành ebook các tác phẩm dĩ nhiên cũng phải thấp theo, nhất là khi tác phẩm được mua chưa thực sự nổi tiếng. Bù lại hợp đồng thường có nhiều giới hạn để dễ xử lý trong những trường hợp có sự biến đổi của thị trường, như trong vụ 189 tác phẩm là giới hạn thời gian chỉ vỏn vẹn 1 năm. Đây là mức thời hạn không thể chấp nhận được với sách giấy do việc triển khai thực hiện rất tốn thời gian nhưng với ebook lại quá đủ để đánh giá nhu cầu bạn đọc hiện tại.

Chính vì vậy, câu chuyện 189 tác phẩm bán với giá 50 triệu đồng kể trên đã phản ánh một thực tế rằng, dù đã có ý thức về quyền tác giả, có cả trung tâm bản quyền nhưng sự hiểu biết về lĩnh vực này vẫn còn thiếu chuyên nghiệp. Với Waka là sự thiếu tế nhị trong việc thực hiện các hoạt động khuyến mãi, việc bán 0 đồng đã xúc phạm tác giả. Với VLCC, cái sai của họ không phải là bán với giá bao nhiêu vì đây là đánh giá trên sức mua của thị trường và đặc thù phát hành ebook hiện nay mà là việc thiếu sự giải thích, phân tích lợi ích cho tác giả.

Và cuối cùng với chính tác giả, hợp đồng ủy quyền giao dịch tác quyền quá sơ sài, không có ràng buộc gì về giá bán sách cũng như sử dụng sách của tác giả cho các hoạt động khác. Rồi sau đó khi có vấn đề thì vội vàng hủy hợp đồng, dù rằng vấn đề hoàn toàn có thể giải quyết bằng các hợp đồng khác.

YBOOK.vn


    Hiện tại chưa có thảo luận nào về vấn đề này.
Vui lòng đăng nhập để bình luận.
  • CÁC TIN BÀI KHÁC
  • Sách 2020: Xuất bản sẽ ra sao khi độc giả đang dần có gu riêng?

    Sách 2020: Xuất bản sẽ ra sao khi độc giả đang dần có gu riêng? (03/01/2020)

    Mai Thụy - Lam Điền | TUOITRE.VN

    Các nhà làm sách nhắm đến những mảng đề tài ăn khách nào trong năm 2020 này? Nhu cầu của người đọc và sự phân hóa mạnh mẽ ở nhiều dòng sách trong năm qua phác họa phần nào bức tranh của thị trường sách sắp tới.

  • Chết chịu: Phần thưởng của sống là chết

    Chết chịu: Phần thưởng của sống là chết (19/09/2019)

    Zét Nguyễn | TUOITRE.VN

     Nhắc đến Louis-Ferdinand Céline, một trong những nhà văn được coi là vĩ đại của Pháp, thì không thể không nhắc đến những nghịch lý gay gắt đi kèm.