GIỚI THIỆU SÁCH

  • Học sinh với kỹ năng thuyết... Tôn Thất Sam Sách hướng dẫn kỹ năng luyện thuyết trình và diễn đạt ý tưởng cho học sinh một cách gãy gọn và trôi chảy với 3 phương cách: Phát biểu tư tưởng sau khi nghiên cứu một đề tài. Phát biểu những diễn biến sự việc: Tường thuật, dẫn chương trình. Phát biểu thảo luận. Sách do các tác giả có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục thanh thiếu nhi thực hiện.
    ...
  • Tiếp thị giáo dục 4.0 Lê Phát Minh Tiếp thị giáo dục 4.0 ra đời như một cách hệ thống hóa những tìm hiểu, tổng hợp, phân tích cũng như những đánh giá cá nhân của tác giả về các tư tưởng quản lý giáo dục ở những quốc gia có nền giáo dục phát triển. Tại các quốc gia này, giáo dục đã thật sự trở thành một ngành kinh doanh có đóng góp rất ấn tượng thể hiện ở chỉ số Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), các chỉ số phát triển xã hội và con người. Tiếp thị giáo dục 4.0 hướng tới mục đích giới thiệu, hướng dẫn bạn đọc hiểu và áp dụng được những kiến thức học thuật của ngành khoa học tiếp thị vào thị trường giáo dục nói chung và những sản phẩm mang tính chất giáo dục nói riêng. Nhằm giúp bạn đọc ở nhiều trình độ kiến thức khác nhau đều có thể hiểu những kiến thức mới mẻ của tiếp thị giáo dục một cách sát với thực tế nhất, tác giả đã thêm vào các ví dụ, tình huống qua việc quan sát thực tế để phân tích và đưa ra các đánh giá cá nhân về thị trường giáo dục Việt Nam hiện tại bằng những từ ngữ và cách diễn đạt rất chân phương và rất đời thường... Sách được chia thành 7 chương, gồm: - Chương I: Nhập môn tiếp thị giáo dục - Chương II: Khách hàng và phân khúc thị trường trong giáo dục - Chương III: Môi trường kinh doanh tiếp thị giáo dục - Chương IV: Sản phẩm giáo dục - Chương V: Chiến lược định giá sản phẩm giáo dục - Chương VI: Phân phối trong giáo dục - Chương VII: Chiến lược chiêu thị
    ...
  • Nghệ thuật hợp tác thầy trò Nguyễn Công Điền Cái hay của bài học nhiều khi không nằm trong sách vở mà đến từ chính sự giảng dạy của người thầy - thông qua phương pháp và cách nhìn nhận vấn đề của thầy - khiến trò tìm thấy động lực và hứng thú trong học tập, mà tiếp thu, vận dụng theo tư duy kết nối thầy - trò. Bài học của thầy rồi trò có thể quên nhưng cách thức và quan điểm thì sẽ thấm sâu, rất sâu, cho tới nhiều năm sau khi trò trưởng thành, những ảnh hưởng đó vẫn còn tác động đến trò trong cách đối nhân xử thế và con đường sự nghiệp. Hay có thể nói sự hợp tác giữa Thầy và Trò hôm nay có ảnh hưởng đến tương lai của trò chứ không chỉ là chuyện học hành trong lớp, hiểu bài, làm được bài và thi đậu. Vì vậy, sự hợp tác đó không là mối quan hệ xã hội đơn thuần hay phương pháp học, phương pháp dạy, mà là một nghệ thuật - Nghệ thuật hợp tác Thầy-Trò. Sách góp nhặt nhiều tình huống thực tế trong việc giảng dạy ở nước ta và của chính tác giả, cùng những phương pháp giáo dục thành công trên thế giới mà người dạy có thể tham khảo và vận dụng linh hoạt.
    ...
  • Một chữ cũng là trò Nguyễn Trường Sa Hẳn tựa sách khiến người đọc liên hệ ngay tới câu "Nhất tự vi sư, bán tự vi sư". (Một chữ là thầy, nửa chữ cũng là thầy). Vì sao ở đây lại Một chữ cũng là trò? Có gì nhầm lẫn chăng? Thưa, đó là cách mà một người thầy đã tiếp nhận, đã trải qua, đã tin tưởng. Người thầy ấy hiểu rằng chính học trò là nhân tố cho thầy quyết định giảng gì và giảng thế nào. Chính học trò là động lực khiến thầy ở lại với cái nghề mà ngay từ đầu thầy đã miễn cưỡng chọn. Cũng chính học trò cho thầy thấy mình sai, mình dở chỗ nào mà dám thay đổi, hoàn thiện từng ngày. Và thầy đã tự nhận: "Trường Sư phạm dạy tôi 1, Học trò dạy tôi 10". Người thầy ấy là tác giả Nguyễn Trường Sa, một tiến sĩ giáo dục có góc nhìn thoáng, tư duy mới và thói quen đặt câu hỏi ngược lại cho mọi vấn đề. Vậy nên mới có Một chữ cũng là Trò - cuốn sách chia sẻ trải nghiệm dành cho các sinh viên sư phạm và những thầy cô giáo trẻ, những người đang ấp ủ nhiều lý tưởng bỗng một ngày vỡ òa trước thực tế gai góc, hoang mang không biết nên đi tiếp hay rẽ sang hướng khác. Bạn sắp trở thành nhà giáo hay đang là một nhà giáo? Và bạn coi việc đi dạy là cái nghề hay đam mê hay nghĩa vụ? Dù thuộc trường hợp nào, bạn đều có thể tìm thấy câu chuyện của (cho) chính mình trong cuốn sách này.
    ...
  • Lớp học đột phá Clayton M. Christensen, Michael B. Horn, Curtis W.... Hiếm có cuốn sách nào mà đề tài cải cách giáo dục được đề cập một cách toàn diện, có chiều sâu và nhiều sự sinh động như vậy. Trong Lớp học đột phá, các tác giả đã xuất phát từ phân tích bất ổn trong hệ thống giáo dục Hoa Kì và những khó khăn của nhà trường để chứng minh nhu cầu đột phá trong giáo dục. Một nền giáo dục thích ứng với năng lực, tính cách của từng học sinh riêng rẽ là một giấc mơ quá lớn, một lộ trình cực kì khó khăn, nhưng không phải là không hiện thực. Cuốn sách đã nêu ra những đề xuất về cải cách và tái cấu trúc, những mô thức để giúp hiện thực hóa giấc mơ trên. Cùng những mẩu chuyện đời thực ở từng chương, người đọc cảm thấy các vấn đề và giải pháp trở nên gần gũi và hiển hiện. Đọc xong sách, có thể ta sẽ nhận ra đột phá giáo dục là một vấn đề toàn cầu, và cơ hội sẽ dành cho quốc gia nào biết đi tắt đón đầu. Cuối cùng chúng ta cũng có được một cuốn sách từ cộng đồng kinh doanh viết rất trúng về ngành giáo dục. Một tác phẩm phải đọc cho bất kỳ ai quan tâm và lo lắng về tương lai của giáo dục. Paul Houston, Giám đốc Điều hành,Hiệp hội các Nhà quản lý Giáo dục Mỹ MỤC LỤC Lời cảm ơn Lời giới thiệu Trường trung học Randall Circle Chương 1 - Tại sao nhà trường gặp khó khăn để dạy theo những cách khác nhau khi mà mỗi học sinh đều học theo cách khác nhau Chương 2 - Thực hiện chuyển đổi: Nhà trường hoàn thành nhiệm vụ xã hội phân công Chương 3 - Nhồi máy tính vào lớp học Chương 4 - Triển khai máy tính theo hướng đột phá Chương 5 - Hệ thống "Lấy học sinh làm trung tâm" Chương 6 - Tác động của những năm đầu đời đối với Thành công của học sinh Chương 7 - Tại sao quá nhiều học sinh dường như không có động lực học tập Chương 8 - Phát triển nghiên cứu giáo dục Chương 9 - Tổ chức để cải cách Kết luận
    ...
  • Luân lý giáo khoa thư Trần Trọng Kim, Đặng Đình Phúc, Đỗ Thận, Nguyễn... QUỐC VĂN GIÁO KHOA THƯ và LUÂN LÝ GIÁO KHOA THƯ là hai bộ sách giáo khoa tiếng Việt được dạy song hành ở các trường Tiểu học Việt Nam trong suốt những thập niên thuộc nửa đầu thế kỷ XX. Nhóm biên soạn sách gồm các ông Trần Trọng Kim, Nguyễn Văn Ngọc, Đặng Đình Phúc và Đỗ Thận - đều là những học giả, nhà văn, và là nhà giáo dục nổi tiếng, đương thời rất được tín nhiệm. Công việc biên soạn sách của họ còn mang tính định hướng của một nền giáo dục. Việc dạy song hành hai bộ sách QUỐC VĂN GIÁO KHOA THƯ và LUÂN LÝ GIÁO KHOA THƯ từ lớp Đồng ấu, lớp Dự bị đến lớp Sơ đẳng ở bậc Tiểu học cho thấy vấn đề luân lý, đạo đức và công dân giáo dục không chỉ là một tiết học mà là một nội dung lớn xuyên suốt quá trình phát triển trí óc và tâm hồn trẻ thơ. Từ đầu thập niên 1990 đến nay, bộ sách QUỐC VĂN GIÁO KHOA THƯ và LUÂN LÝ GIÁO KHOA THƯ đã được Nhà xuất bản Trẻ tái bản nhiều lần và được đông đảo bạn đọc nhiệt tình đón nhận. Lần tái bản này, cũng như các lần trước, chúng tôi chủ trương giữ đúng nguyên tác từ các bản in của Việt Nam Tiểu học Tùng thư, kể cả phần minh học khắc trên bản gỗ. Ngoại trừ một số bài mang dấu ấn chính trị rõ rệt của thời Pháp thuộc hoặc thời phong kiến đã được loại bỏ, những gì mang phần hồn của QUỐC VĂN GIÁO KHOA THƯ và LUÂN LÝ GIÁO KHOA THƯ đều được phục hiện trong tuyển tập này.
    ...
  • Quốc văn giáo khoa thư Nhiều tác giả QUỐC VĂN GIÁO KHOA THƯ và LUÂN LÝ GIÁO KHOA THƯ là hai bộ sách giáo khoa tiếng Việt được dạy song hành ở các trường Tiểu học Việt Nam trong suốt những thập niên thuộc nửa đầu thế kỷ XX. Nhóm biên soạn sách gồm các ông Trần Trọng Kim, Nguyễn Văn Ngọc, Đặng Đình Phúc và Đỗ Thận - đều là những học giả, nhà văn, và là nhà giáo dục nổi tiếng, đương thời rất được tín nhiệm. Công việc biên soạn sách của họ còn mang tính định hướng của một nền giáo dục. Việc dạy song hành hai bộ sách QUỐC VĂN GIÁO KHOA THƯ và LUÂN LÝ GIÁO KHOA THƯ từ lớp Đồng ấu, lớp Dự bị đến lớp Sơ đẳng ở bậc Tiểu học cho thấy vấn đề luân lý, đạo đức và công dân giáo dục không chỉ là một tiết học mà là một nội dung lớn xuyên suốt quá trình phát triển trí óc và tâm hồn trẻ thơ. Từ đầu thập niên 1990 đến nay, bộ sách QUỐC VĂN GIÁO KHOA THƯ và LUÂN LÝ GIÁO KHOA THƯ đã được Nhà xuất bản Trẻ tái bản nhiều lần và được đông đảo bạn đọc nhiệt tình đón nhận. Lần tái bản này, cũng như các lần trước, chúng tôi chủ trương giữ đúng nguyên tác từ các bản in của Việt Nam Tiểu học Tùng thư, kể cả phần minh học khắc trên bản gỗ. Ngoại trừ một số bài mang dấu ấn chính trị rõ rệt của thời Pháp thuộc hoặc thời phong kiến đã được loại bỏ, những gì mang phần hồn của QUỐC VĂN GIÁO KHOA THƯ và LUÂN LÝ GIÁO KHOA THƯ đều được phục hiện trong tuyển tập này.
    ...
  • Hỏi đáp giáo dục Việt Nam... Lê Minh Quốc Hiền tài là nguyên khí của Quốc gia. Giáo dục góp một phần quan trọng vào sự phát triển của đất nước. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ nền giáo dục nước nhà. Sưu tầm các tài liệu, giai thoại về quá trình hình thành và phát triển giáo dục nước nhà, tác giả Lê Minh Quốc cho ra mắt bộ sách Hỏi đáp Giáo dục Việt Nam. Được trình bày dưới dạng hỏi - đáp, cùng những minh họa bằng số liệu và hình ảnh cụ thể, Hỏi đáp Giáo dục Việt Nam sẽ nhanh chóng cung cấp đến bạn đọc nhiều thông tin quý giá về nền giáo dục của dân tộc qua từng thời kỳ. ------------------------- Tiếp nối tập 1, tập 2 của bộ sách Hỏi đáp Giáo dục Việt Nam sẽ đi từ thời Pháp thuộc cho đến ngày nay. Sách chia thành 2 phần chính: phần một giới thiệu nguồn gốc ra đời tiếng Việt và việc thực dân Pháp truyền bá giáo dục phương Tây vào Việt Nam; phần hai nhắc tới sự phát triển rộng khắp và mạnh mẽ của giáo dục trong thời kì xây dựng đất nước sau giải phóng cùng những vấn đề nóng hổi của giáo dục đương đại như chất lượng dạy và học, giáo dục đại học, sau đại học và du học,... Thân mời các bạn đón đọc.
    ...
  • Hỏi đáp giáo dục Việt Nam... Lê Minh Quốc Hiền tài là nguyên khí của Quốc gia. Giáo dục góp một phần quan trọng vào sự phát triển của đất nước. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ nền giáo dục nước nhà. Sưu tầm các tài liệu, giai thoại về quá trình hình thành và phát triển giáo dục nước nhà, tác giả Lê Minh Quốc cho ra mắt bộ sách Hỏi đáp Giáo dục Việt Nam. Được trình bày dưới dạng hỏi - đáp, cùng những minh họa bằng số liệu và hình ảnh cụ thể, Hỏi đáp Giáo dục Việt Nam sẽ nhanh chóng cung cấp đến bạn đọc nhiều thông tin quý giá về nền giáo dục của dân tộc qua từng thời kỳ. Tiếp nối tập 1, tập 2 của bộ sách Hỏi đáp Giáo dục Việt Nam sẽ đi từ thời Pháp thuộc cho đến ngày nay. Sách chia thành 2 phần chính: phần một giới thiệu nguồn gốc ra đời tiếng Việt và việc thực dân Pháp truyền bá giáo dục phương Tây vào Việt Nam; phần hai nhắc tới sự phát triển rộng khắp và mạnh mẽ của giáo dục trong thời kì xây dựng đất nước sau giải phóng cùng những vấn đề nóng hổi của giáo dục đương đại như chất lượng dạy và học, giáo dục đại học, sau đại học và du học,... Thân mời các bạn đón đọc.
    ...
  • Đáp đền tiếp nối Catherine Ryan Hyde Đáp đền tiếp nối, một câu chuyện ngụ ngôn thời hiện đại nâng cao tâm hồn ta, làm ta rơi nước mắt vì tràn đầy cảm xúc và thương cảm cho một người dẫn đường trẻ tuổi - Trevor McKinney. Bắt đầu từ một bài tập lấy điểm thêm cho môn khoa học xã hội: lập ra một kế hoạch để thay đổi thế giới thành một nơi tốt đẹp và biến nó thành hiện thực. Cậu bé Trevor McKinney đã bắt đầu kế hoạch của mình bằng một việc thật đơn giản: nhân rộng lòng tốt bằng những hành động đẹp từ nhiều mắt xích nhỏ, trong chuỗi mắt xích ấy cậu chính là mắt xích đầu tiên. Không ai nghĩ đến tầm ảnh hưởng và hiệu quả thật sự từ những việc nhỏ nhặt ấy của một cậu bé 12 đã trở thành một kế hoạch hoàn hảo, và nó đã được nhân rộng trên toàn thế giới với cái tên: Đáp đền tiếp nối. Mình không biết có chuyện gì đã xảy ra giữa mẹ và thầy Reuben. Chắc hẳn rất kỳ lạ vì bây giờ mỗi khi mình gặp thầy Reuben, thế nào thầy cũng hỏi: "À Trevor. Mẹ em sao rồi?"Rồi thầy lại nói: "Thế có khi nào cô ấy hỏi thăm về thầy không?"Hỏi cái gì - mình luôn nghĩ. Nhưng tốt hơn là đừng dính vào những chuyện như vậy.Khi mình về nhà mẹ lại hỏi: "Con có gặp thầy Reuben không?". Mình trả lời là có. Mình gặp thầy suốt. Mẹ sẽ lại hỏi: "À, thế thầy có bao giờ nói gì về mẹ không?"Đôi khi mình muốn hét vào mặt cả hai. Mình muốn bảo: "Hãy nói chuyện với nhau đi! Đâu có khó lắm đâu. Ý mình là đây đâu phải một ca mổ não đâu".Nhưng người lớn rất ghét khi bạn nói với họ như thế.Vậy là mình nghĩ ra cách này. Mình không nói với cả hai những điều họ muốn biết, vậy thì không sớm thì muộn họ sẽ phải nghĩ lại và nói chuyện với nhau.Đôi khi mình lo là mình cũng sẽ xử sự kỳ quặc như thế này đối với một cô gái khi mình lớn lên. Mình ghét nghĩ về điều đó. Trích dẫn từ sách
    ...
  • Góc nhìn văn hóa

Nhà giáo nhân dân, dịch giả Lê Hồng Sâm

Cần giáo dục thói quen tự vấn  


Chân dung hội hoạ: Hoàng Tường

Thực hiện: Kim Yến | SGTT.VN

Là tác giả nhiều bản dịch tác phẩm cổ điển lẫn hiện đại của văn học phương Tây, là chiếc cầu nối bộ môn văn học Pháp của hai trường đại học Paris 7 và đại học Tổng hợp Hà Nội (cũ), ở tuổi 82 nhà giáo nhân dân Lê Hồng Sâm vẫn thật sắc sảo và khúc chiết mỗi khi tranh luận. Nhà triết học Bùi Văn Nam Sơn đã nói về bà: "Bây giờ, làm sao có thể tìm thấy một phụ nữ quý tộc thực sự như thế nữa. Phải có người như bà mới có thể có những bản dịch tuyệt vời như Emile..."

Cha bà, cụ Lê Đình Lục, được dân huyện Quốc Oai (nay thuộc Hà Nội) tặng câu đối "Lập ấp, đắp đê, mong làng xóm qua vòng đói khổ. Xây trường, mở lớp, dạy cháu con biết đạo làm người". Truyền thống giáo dục nào từ gia đình mà bà cho là quý giá nhất, để hình thành nên cốt cách của riêng mình?

Nhà tôi có sáu chị em. Cha mẹ tôi coi trọng tính trung thực, lòng nhân hậu, sự hiếu học, và giáo dục các con chủ yếu qua cách hành xử của bản thân. Hình ảnh sâu đậm nhất trong tôi là người cha râu dài tóc bạc suốt ngày ngồi đọc sách. Đôi khi có điều cần dạy bảo, cha viết cho tôi những bài thơ rất hài hước. Từng làm quan, ông nổi tiếng thanh liêm. Về làng sinh sống, ông đã mở một trường học ngay trong nhà và vận động để xây được một ngôi trường khang trang, đẹp đẽ cho quê hương. Giản dị, thanh bạch, mỗi lần gặp các cụ già trong làng, ông đều chào hỏi, trò chuyện thân tình và kính trọng. Hiện nay huyện và xã đều có quỹ khuyến học mang tên ông. Mẹ tôi rất dịu dàng, nhân hậu. Tôi cho rằng chị em tôi đều tiếp thụ được sự trung thực, lòng nhân hậu, từ cách sống của cha mẹ.

12 tuổi bước khỏi làng vào trường Đồng Khánh, 17 tuổi rời thủ đô lên chiến khu, những bước ngoặt ấy đã mang lại cho bà sự đổi thay như thế nào?

Trường học thời đó như một môi trường khép kín, tách khỏi xã hội, quả là xa rời thực tế, nhưng cũng có điều hay là ít bị những cái xấu bên ngoài xâm nhập. Ngoài xã hội, có sự phân biệt đối xử giữa trai gái, giàu nghèo, sang hèn... còn trong trường, bậc thang giá trị căn cứ vào khả năng học tập và tư cách đạo đức. Ai học giỏi, hạnh kiểm mẫu mực, là được biểu dương, được thầy yêu bạn quý. Tất nhiên, đám nữ sinh chúng tôi còn ngưỡng mộ những nhan sắc trời cho. Mới vào trường, lại thuộc loại bé nhất lớp, mỗi khi tan học tôi thường lẽo đẽo đi theo ngắm nhìn mấy chị lớp trên, đẹp nổi tiếng... Rồi Cách mạng tháng 8, và kháng chiến, có thể nói thế hệ học sinh chúng tôi chuyển thẳng từ không khí lãng mạn trong thơ văn Pháp thế kỷ 19 sang không khí lãng mạn của cách mạng thời kỳ đầu, trong veo, đầy chất lý tưởng, khi tất cả đều trẻ trung, chân thực, kể cả đôi lúc, đôi người hơi "lên gân" cũng hết sức thành thực. Có lần, gặp một vài bạn cũ đang chuẩn bị học tiếp, tôi ngỏ ý với anh phụ trách, và nhận được lời khuyên: "Hãy yên tâm công tác, trường học tốt nhất bây giờ là trường học cách mạng". Anh ấy thật lòng tin như vậy, và tôi tin theo. Sau này, khi nghĩ khác đi, anh ấy đã cho tôi biết. Bây giờ, hình như thanh niên không còn, hoặc không thể tin ở người lớn, tôi thấy một tuổi trẻ như vậy thật đáng ái ngại (và đáng ngại).

Thấy được cái đẹp toàn thể của nền văn minh Pháp có giúp bà thấu hiểu hơn cái đẹp toàn thể của văn hoá Việt?

Có thể câu chuyện nhỏ, rút từ bài Fantine, Cosette và chiếc đòn gánh Việt Nam mà tôi viết cách đây đã lâu, nhân kỷ niệm 200 năm ngày sinh của Victor Hugo, giúp trả lời phần nào câu hỏi này. Khi còn bé, tôi thường được nghe cha kể truyện Những người khốn khổ mà ông đọc qua bản dịch chữ Hán, và ông còn "Việt hoá" tên nhân vật: Jean Valjean thành Giăng Văn Giăng, Cosette thành Cô Rét (tội nghiệp, đã cô lại còn rét). Lớn lên, đi học, vào kỳ nghỉ hè đến lượt tôi đọc để cha nghe bản dịch của Nguyễn Văn Vĩnh. Rồi, như nhiều bạn bè, tôi rời gia đình tham gia kháng chiến. Năm 1950, trong đoàn dân công vận chuyển lương thực chuẩn bị cho một chiến dịch, tôi được phân công phụ trách một đội hầu hết là chị em thành phố tản cư. Quy định rất nghiêm: sẩm tối mới lên đường, còn ban ngày ẩn náu và nghỉ trong rừng hay làng bản để tránh máy bay địch. Sau vài ngày, tôi bắt đầu gặp khó khăn: chiều nào đội của tôi cũng tập hợp chậm nhất, vì vậy phải đi cuối đoàn, mà ban đêm trong rừng, ngay các chị có vẻ gan góc cũng thú nhận sợ hổ, sợ ma. Nhưng hôm sau, các chị vẫn không tập trung đúng giờ. Quan sát kỹ, tôi thấy ra nguyên nhân: trẻ trung, đầy sức sống, sau khi đã ngủ hết buổi sáng, thêm một phần buổi trưa, các chị chẳng thể ngồi không cả chiều đợi giờ tập hợp, nên tản mác tìm hái quả bứa quả vả để ăn, nhặt lá quế nhành quế để đun nước gội đầu, chẳng nhớ giờ tập trung, thời ấy cũng ít ai có đồng hồ. Vậy phải làm sao cho các buổi chiều, chị em cùng bận rộn, và vui. Tôi rủ các chị học hát, đọc thơ, rồi kể chuyện. Không ngờ các chị hưởng ứng rất nhiệt tình: Tống Trân Cúc Hoa, Phạm Tải Ngọc Hoa, Thạch Sanh... lần lượt được kể, cho đến cả Truyện Kiều, người thuộc đoạn này, người thuộc đoạn kia, đoạn nào không ai nhớ nổi thì tạm kể bằng văn xuôi! Đến lượt mình, thấy khó khai thác tiếp kho tàng văn học dân gian, tôi thử kể Những người khốn khổ, và ngạc nhiên thấy Fantine, Cosette, Éponine thu hút các chị không kém Cúc Hoa, Ngọc Hoa. Và công việc trôi chảy, đội chúng tôi còn được tuyên dương!

Rất lâu sau này, đi học tiếp, đọc lại Những người khốn khổ, tôi hiểu được mối thiện cảm hồn nhiên, tự phát mà các chị dân công của tôi dành cho nhân vật tiểu thuyết Hugo. Các chị đã yêu mến, xót thương ở Fantine, Cosette, Éponine, cũng như ở Cúc Hoa, Ngọc Hoa, Nghi Xuân... những thân phận em bé mồ côi, người thiếu nữ đang yêu, người phụ nữ bị vùi dập, người mẹ hy sinh cho con, những người nghèo khổ, nhỏ bé, yếu đuối, mà Hugo cũng như các tác giả khuyết danh cảm thông, bênh vực. Tôi đã nói đùa với Guy Rosa, nhà Hugo học nổi tiếng rằng V. Hugo đại văn hào lãng mạn, đặc biệt ưa thích những sự tương phản, hẳn rất vui khi biết rằng Fantine, Éponine với nỗi đau nặng trĩu, Cosette xách thùng nước đầy quá nặng, "khiến cánh tay gầy gò thẳng căng và cứng đơ", đã giúp cho chiếc đòn gánh của người nữ dân công Việt Nam giàu lòng cảm thông trở nên nhẹ nhõm!

Là thành viên Việt Nam của tổ chức quốc tế nghiên cứu Balzac ở Pháp, theo bà thì giá trị lớn nhất của tác phẩm Balzac là gì?

Bây giờ, hình như thanh niên không còn, hoặc không thể tin ở người lớn, tôi thấy một tuổi trẻ như vậy thật đáng ái ngại (và đáng ngại).

Nếu thơ và tiểu thuyết Hugo tràn đầy cảm hứng lãng mạn, thì Tấn trò đời của Balzac phơi bày sự thực tàn nhẫn của một xã hội bị chi phối bởi đồng tiền và tham vọng. Đồng tiền quyết định hết thảy, chân lý ảm đạm này vang vọng trong tác phẩm Balzac, mỗi nhân vật của ông đều rút ra kết luận ấy, từ góc độ của họ, theo cách riêng của họ. Goriot, người cha bị bỏ rơi, thấy "đồng tiền ban cho mọi thứ, kể cả những đứa con". Với Grandet, con người thực tế, "có tiền mới có hạnh phúc, không thì bánh vẽ". Gobseck, gã Do Thái quan tâm đến quyền lực, nhận định "đồng tiền mua được lương tâm những kẻ giật dây các bộ trưởng". Trong tiểu thuyết Chị họ Bette, Balzac nói: "Chính Louis Philippe cũng biết là bên trên bản hiến chương của ông còn có đồng tiền thần thánh, tôn kính, kiên cố, khả ái, duyên dáng, xinh đẹp, cao quý, trẻ trung, đồng trăm xu vạn năng". Trong Louis Lambert, tác phẩm mang ít nhiều nét tự thuật, nhà văn nói rằng "Phải có tiền, dù chỉ để không cần đến nó". Năm 1950, kỷ niệm lần thứ 100 ngày Balzac qua đời, Pierre Abraham cảm ơn Balzac vì ông "đã xác định được với sự minh mẫn cực kỳ sắc sảo (...) căn bệnh hiện chúng ta vẫn đang đau". Hai phần ba thế kỷ đã trôi qua, hình như chúng ta vẫn nên nhắc lại lời cảm ơn trên.

Với cuốn Emile hay là về giáo dục, những tư tưởng canh tân giáo dục của J. J. Rousseau có phải là vấn đề cốt lõi cần được khai thị trong mỗi người làm giáo dục hôm nay? Bà có tìm thấy sự đồng cảm nào với Rousseau trong những bất hạnh của đời ông qua tác phẩm Những lời bộc bạch, như lời trần tình của bản thân với công chúng và hậu thế?

Goethe coi Emile là "kinh Phúc âm của các nhà giáo". Theo Rousseau, tiêu chuẩn để phân biệt con người với động vật là khả năng tự hoàn thiện của con người trong suốt cuộc đời. Con vật được dẫn dắt bởi một bản năng không lầm lẫn, chung cho giống loài của nó, nói theo ngôn ngữ thời nay thì như một thứ phần mềm được cài đặt, một thứ chương trình tự nhiên mà nó bị cầm tù, trong khi chẳng một chương trình nào giam hãm được con người một cách tuyệt đối. Trong Luận về nguồn gốc sự bất bình đẳng giữa những con người, Rousseau viết: "Một đằng lựa chọn hay cự tuyệt do bản năng, còn đằng kia thì do một hành vi tự do: điều này khiến con vật không thể đi chệch khỏi quy tắc đã được chỉ định cho nó, ngay cả khi làm vậy sẽ có lợi cho nó, còn con người lại thường hay đi chệch quy tắc để thiệt hại cho mình". Chính vì tự do, vì không là tù nhân của một bộ mã tự nhiên hay lịch sử có tính quyết định nào mà con người là một sinh thể mang tính đạo lý, có thể tiến triển vô cùng tận, tàn nhẫn cực độ hay hào hiệp kỳ lạ, có thể thực hiện những điều tệ hại nhất hay những điều tốt đẹp nhất. Và sứ mệnh của giáo dục, theo Rousseau, chính là làm cho những tiềm năng tốt đẹp trong con người có thể được phát huy tối đa: "Làm người là nghề mà tôi muốn dạy Emile".

Sinh thời Rousseau từng được hâm mộ nhiệt liệt, rồi bị đả kích, trục xuất, tác phẩm Julie tái bản đến đâu hết đến đó, còn Emile và Khế ước xã hội bị lên án, bị thiêu huỷ. Từ bấy đến nay, những tư tưởng mới mẻ và sâu sắc kỳ lạ của Rousseau không ngừng gây tranh cãi. Chẳng phải ngẫu nhiên mà cuộc triển lãm năm 2012, kỷ niệm 300 năm ngày sinh của Rousseau tại Genève, lại mang tiêu đề "Sống hay chết, ông sẽ luôn khiến người ta lo ngại bất an".

Cách đây vài tháng, cùng trò chuyện về Rousseau và Những lời bộc bạch, nữ chiến sĩ, nhà báo và nhà văn Madeleine Riffaud bảo tôi: "Rousseau hiện đại vô cùng, tư tưởng của ông về quan hệ giữa con người với tự nhiên, về sự cần thiết của con người phải tìm lại sự hài hoà với thiên nhiên, rất có ý nghĩa, hiện nay đang nóng bỏng tính thời sự".

Và tình trạng cô đơn của ông, sự xa cách dần của bạn bè trong nhóm Bách khoa toàn thư (thoạt tiên hồ hởi đón nhận ông), chủ yếu là vì những suy nghĩ độc đáo, những điểm khác biệt, có thể nói là đi trước các nhà Khai sáng, như niềm hoài nghi ở bước tiến của khoa học kỹ thuật, hoài nghi niềm tin ở lý tính trừu tượng và đơn thuần...

Những tác phẩm ấy cùng triết lý Phật giáo có vai trò thế nào trong đời sống tinh thần của bà?

Làm việc cũng là một cách giúp nguôi khuây những ý nghĩ u ám. Vả chăng, mọi người thường tranh giành nhau quyền lợi, địa vị, còn công việc thì nhiều lắm, tha hồ làm mãi không hết, chẳng mấy ai thích tranh giành.

Giống như trẻ thơ trong hầu hết các gia đình Việt Nam, thuở nhỏ tôi thường theo mẹ đi lễ chùa. Triết lý Phật giáo, theo tôi, giàu tính nhân văn và khoa học, với quan niệm vạn vật vô thường, với tinh thần khoan dung và đức từ bi, với niềm tôn trọng con người, coi con người là chủ nhân mọi hành vi của bản thân: "Phật tại tâm". Triết lý ấy giúp con người vượt được nhiều khó khăn, tìm lại sự an tĩnh tâm hồn.

Như nhiều người, với tôi cuộc đời không luôn mang sắc hồng. Nỗi đau lớn nhất là mất người thân yêu. Bên cạnh tai hoạ ấy, những thiệt thòi khác, thí dụ như về công danh, quyền lợi... trở nên nhỏ nhoi, ít ý nghĩa.

Làm việc cũng là một cách giúp nguôi khuây những ý nghĩ u ám. Vả chăng, mọi người thường tranh giành nhau quyền lợi, địa vị, còn công việc thì nhiều lắm, tha hồ làm mãi không hết, chẳng mấy ai thích tranh giành. Mọi thứ đều có thể tìm ra lời giải. Nỗi đau cũng có thể giải hoà với nó. Làm việc cũng là một cách để cả tâm hồn và trí não đều bận rộn.

Cũng phải tập nuôi dưỡng những ý nghĩ và cảm xúc lành mạnh, trong trẻo, đồng thời gạt bỏ những gì tiêu cực. Tôi thường khuyên con cháu, mỗi khi bị những cảm nghĩ u tối ám ảnh, hãy mau mau bấm phím delete trong tâm tưởng!

Bà có một tình bạn rất đẹp với GS Đặng Thị Hạnh, điều gì đã khiến hai con người khác biệt về tính cách lại gần nhau?

Chúng tôi là một "bộ tứ" chơi rất thân với nhau ở trường đại học Tổng hợp, gồm Sâm, Châu, Huyền, Hạnh. Hạnh học với tôi từ năm 12 tuổi ở Đồng Khánh, sau này cùng dạy văn học Pháp ở khoa Văn. Châu là giáo sư ngôn ngữ học, Huyền dạy Anh văn... Huyền ra đi ngày 11.11.2011, bộ tứ giờ khập khiễng rồi, chỉ còn lại ba chúng tôi. Sự khác biệt về tính cách đôi khi khiến tình bạn thêm phong phú, và dường như làm cho mỗi người giàu có hơn về tâm hồn.

Trong khoa học, nghiên cứu, bà luôn quyết liệt, tranh luận tới cùng, nhưng ngoài đời bà lại rất dịu dàng. Điều gì ở người phụ nữ mà bà coi trọng nhất?

Với phụ nữ, với tất cả mọi người, tôi coi trọng sự trung thực, lòng nhân hậu. Đó cũng là những đức tính mà tôi được dạy dỗ từ nhỏ và cho đến giờ vẫn không ngừng tự rèn luyện.

Tôi cũng coi trọng lòng tự tôn, thói quen tự vấn, là điều mà tôi thấy hình như chưa được quan tâm đúng mức trong giáo dục ngày nay.

Dịch giả Lê Hồng Sâm sinh năm 1930, nguyên giảng viên văn học Pháp và chủ nhiệm bộ môn văn học phương Tây, khoa văn đại học Tổng hợp Hà Nội từ năm 1970 - 1990. Bà là dịch giả, nhà nghiên cứu có uy tín về văn học và văn hoá Pháp.

Năm 2003, bà được Nhà nước Pháp trao tặng huân chương Cành cọ Hàn lâm Pháp. Bà đã chủ trì công trình dịch thuật bộ tiểu thuyết Tấn trò đời gồm 90 cuốn của H. Balzac, cùng giáo sư Đỗ Đức Hiểu đồng chủ biên bộ Lịch sử văn học Pháp. Sau Emile - tác phẩm được trao giải Sách hay năm 2012 - bà vừa cho ra mắt cuốn Những lời bộc bạch của J.J. Rousseau.

YBOOK.vn


    Hiện tại chưa có thảo luận nào về vấn đề này.
Vui lòng đăng nhập để bình luận.
  • CÁC TIN BÀI KHÁC
  • Giải thưởng hay diễu hành văn chương?

    Giải thưởng hay diễu hành văn chương? (16/11/2020)

    Thiên Điểu | TUOITRE.VN

    Sau nhiều tháng trì hoãn, giải thưởng cuộc thi tiểu thuyết lần thứ 5 (2016 - 2019) của Hội Nhà văn Việt Nam đã chính thức công bố.

  • Nghịch lý ngành xuất bản 'đi lên', văn hóa đọc 'đi xuống'

    Nghịch lý ngành xuất bản 'đi lên', văn hóa đọc 'đi xuống' (07/09/2020)

    Thiên Điểu | TUOITRE.VN

    Có 3/4 cựu bộ trưởng, thứ trưởng Bộ Thông tin - truyền thông cho rằng văn hóa đọc đang đi xuống. Trong khi các con số của ngành xuất bản không ngừng tăng trưởng, số tựa sách xuất bản trong 1 năm của Việt Nam đứng đầu Đông Nam Á.