• Góc nhìn văn hóa

Nghịch lý ngành xuất bản 'đi lên', văn hóa đọc 'đi xuống'  


Cục trưởng Cục Xuất bản, in và phát hành còn nhiều việc phải làm để nâng văn hóa đọc - Ảnh: T.ĐIỂU

Thiên Điểu | TUOITRE.VN

Có 3/4 cựu bộ trưởng, thứ trưởng Bộ Thông tin - truyền thông cho rằng văn hóa đọc đang đi xuống. Trong khi các con số của ngành xuất bản không ngừng tăng trưởng, số tựa sách xuất bản trong 1 năm của Việt Nam đứng đầu Đông Nam Á.

Con số xuất bản không ngừng tăng, văn hóa đọc vẫn đi xuống

Trong buổi mạn đàm về việc thúc đẩy văn hóa đọc của Hội Xuất bản Việt Nam tổ chức giữa các nhà xuất bản và các công ty sách ngày 4-9 tại Hà Nội, cục trưởng Cục Xuất bản, in và phát hành Nguyễn Nguyên đã chia sẻ câu chuyện thú vị trên.

Ông kể: tại buổi gặp nhân kỷ niệm 75 năm ngày truyền thống ngành thông tin - truyền thông hôm 28-8, ông đặt một câu hỏi với các nguyên bộ trưởng, thứ trưởng Bộ Thông tin - truyền thông rằng "Văn hóa đọc đang đi lên hay đi xuống?".

Và ông nhận được 3 câu trả lời của ba nguyên lãnh đạo bộ đồng tình rằng văn hóa đọc đang đi xuống, chỉ một người có quan điểm ngược lại.

Ông Nguyên nói hai đánh giá ngược nhau này cũng chính là thực trạng đánh giá của xã hội đối với văn hóa đọc hiện nay và điều này là dễ hiểu.

Bởi lẽ, theo cục trưởng Cục Xuất bản, in và phát hành, nếu nhìn vào các con số của ngành xuất bản mấy năm gần đây thì thấy rõ văn hóa đọc đang "đi lên", nhưng thực tế lại phức tạp hơn logic đó.

Năm 2019, ngành xuất bản có 440 triệu bản sách; 37.100 tựa sách; tính trung bình đạt 4,6 đầu sách/người/năm, doanh thu xuất bản đạt 2.038 tỉ đồng. So với năm 2014 thì doanh thu xuất bản tăng 36%, số bản sách phát hành tăng 16%, số tựa sách tăng 30%.

Nhưng trong số 440 triệu bản sách năm 2019 thì có tới 300 triệu bản (84,5%) là sách giáo khoa, giáo trình. Chỉ có 140 triệu bản cho các loại sách phục vụ tự giáo dục, nâng cao dân trí, chia cho 97 triệu dân, thì số sách để đọc chỉ là 1,4 bản sách/người/năm.

Theo ông Nguyên, đây là con số rất thấp. Trung Quốc có 10 tỉ bản sách một năm, sách giáo khoa, giáo trình chỉ chiếm 37%, còn lại là các sách phục vụ cho việc đọc để nâng cao dân trí.

Thế nên mới có nghịch lý ở ta là ngành xuất bản "đi lên" mà văn hóa đọc vẫn bị than là "đi xuống".

Sách hay ít, sách vô bổ nhiều

Nhìn văn hóa đọc dưới tiêu chí chất lượng xuất bản thì còn tệ hơn, theo ông Nguyên, bởi "sách giá trị rất ít, sách vô bổ rất nhiều".

"Sách sai sót thì chúng tôi có thể hạn chế được, nhưng sách vô bổ thì chúng tôi không có cách gì. Chúng ta đang chạy theo số lượng hơn chất lượng, với 37.000 đầu sách 1 năm, cao nhất Đông Nam Á. Indonesia dân số hơn 200 triệu nhưng chỉ có khoảng 30.000 đầu sách, Thái Lan khoảng 14.000 đầu sách, Malaysia có khoảng 19.000 và doanh thu của người ta lại thường gấp 3-4 lần mình, như vậy rõ ràng người ta đi vào phát triển chiều sâu. Còn chúng ta mới chạy theo số lượng", ông Nguyên nói.

Ông kết luận, nếu nhìn vào các con số thì thấy tín hiệu tích cực của văn hóa đọc nhưng nhìn vào thực chất thì "không thể nói văn hóa đọc đi lên", còn rất nhiều công việc phải làm để phát triển văn hóa đọc.

Liên quan tới câu chuyện sách dở tràn lan, trong một hội nghị cuối năm 2018, nguyên bộ trưởng Bộ Văn hóa - thông tin Lê Doãn Hợp cũng từng khẳng định "không dưới 70% là sách vô bổ" và ông tiết lộ, trong 5 năm làm bộ trưởng Bộ Văn hóa - thông tin, ông đã được tặng "phải tới 3 tấn sách", trong đó rất ít sách tốt, khiến ông dở khóc dở cười tìm cách xử lý sách được tặng.

Về ý kiến đề xuất của phó chủ tịch Hội Xuất bản Lê Hoàng cần phải đưa tiết đọc sách vào thành tiết học bắt buộc trong nhà trường, được xếp thời khóa biểu như các môn học khác, cục trưởng Cục Xuất bản, in và phát hành hoàn toàn tán thành.
Ông Nguyễn Nguyên nói: Phát triển văn hóa đọc phải bắt đầu bằng sự bắt buộc, không có cách khác, bởi thế giới hiện nay có muôn vàn thứ hấp dẫn với trẻ nhỏ. Thái Lan trở thành nước thứ 2 trên thế giới về thời gian đọc sách phần nhiều là vì họ từ lâu đã đưa tiết đọc sách vào trường học.

YBOOK.vn


    Hiện tại chưa có thảo luận nào về vấn đề này.
Vui lòng đăng nhập để bình luận.
  • CÁC TIN BÀI KHÁC
  • Sách nghệ thuật hiện hữu còn quá mỏng manh

    Sách nghệ thuật hiện hữu còn quá mỏng manh (27/08/2012)

    Nguyễn Anh Tuấn (thực hiện) | SGTT.VN

    NXB Tri thức cho ra mắt cuốn sách Nghệ thuật đương đại Việt Nam 1990 - 2010 (song ngữ Việt - Anh), khái quát sự phát triển trong 20 năm của nghệ thuật Việt Nam với sự nở rộ của những trào lưu nghệ thuật mới và hình thức hoạt động mới. Tác giả của cuốn sách là hai nhà nghiên cứu đang làm việc tại viện Mỹ thuật Phạm Trung và Bùi Như Hương. Chúng tôi đã trao đổi ngắn với nhà nghiên cứu Phạm Trung xung quanh quyển sách này.

  • Cái khó ló cái... tố!

    Cái khó ló cái... tố! (27/08/2012)

    Bài và ảnh Nguyễn Vinh | SGTT.VN

    Hai năm trở lại đây, thị trường sách rơi vào khó khăn do bị ảnh hưởng từ tình hình kinh tế chung. Có thể đo lường điều này qua việc điều tiết lại kế hoạch sản xuất của các công ty sách tư nhân. Nhưng trong khi nguồn sách được xuất bản trở nên dè dặt, thận trọng thì những vụ kiện tụng tác quyền giữa những đơn vị tư nhân lại diễn ra nhiều và có phần "đình đám" hơn.

  • Phong Hoá và những ước vọng xa vời

    Phong Hoá và những ước vọng xa vời (27/08/2012)

    TS Hoàng Văn Quang | SGTT.VN

    LTS: Sau bài viết trên Sài Gòn Tiếp Thị ngày 6.8: Những người mất cả vốn lẫn lời (xin nói lại cho đúng, bài viết của nhà văn Nghiêm Đa Văn ghi lại theo lời kể của chính mẹ ông), nhân kỷ niệm 80 năm phong trào Thơ mới và ngày thành lập tổ chức văn học Tự lực văn đoàn, toà soạn báo đã nhận được nhiều phản hồi từ bạn đọc, đa phần cảm ơn báo thông qua bài viết đã hé mở cho người đọc mối quan hệ lịch sử của những nhân vật lịch sử và mong muốn được biết thêm về chủ đề này. Chúng tôi xin tiếp tục giới thiệu bài viết của TS Hoàng Văn Quang.

  • Người Việt Nam đọc bao nhiêu sách mỗi năm? (22/08/2012)

    Minh Châu | TIASANG.COM.VN

    Chưa có câu trả lời chính xác cho câu hỏi đó, bởi các thống kê về lượng sách tiêu thụ hằng năm không tính đến sách lậu bán vỉa hè và số lượt e-book lậu được tải về từ mạng.

  • Triết học - sự tinh khiết của ý chí

    Triết học - sự tinh khiết của ý chí (21/08/2012)

    Nguyễn Xuân Xanh | TIASANG.COM.VN

    Đọc Trò chuyện triết học của Bùi Văn Nam Sơn, (NXB Tri Thức và Công ty Sách Thời Đại) người ta có cảm tưởng đang bước lên những bậc thang ngày càng cao của "tháp ngà triết học", không phải để tách rời khỏi xã hội, mà để nhìn qua các cửa sổ thấy được thế giới nhiều hơn, xa hơn, và để trở lại hiểu xã hội nhiều hơn.