• Góc nhìn văn hóa

Va chạm và... sứt mẻ  


Sách có in hình cờ Trung Quốc

Lam Điền | TUOITRE.VN
Từ năm 1993, trong tác phẩm Sự va chạm giữa các nền văn minh, Samuel Huntington đưa ra khái quát về những tương tác văn minh, văn hóa giữa các quốc gia trong thời đại hội nhập toàn cầu sẽ diễn ra theo hai cấp bậc, và các quốc gia cạnh tranh với nhau để đẩy mạnh những giá trị chính trị và tôn giáo của mình.

Không phải đến lúc ấy việc xuất khẩu các giá trị văn hóa ở quy mô quốc gia, dân tộc mới được chú ý. Sự tương thuộc nhau giữa các quốc gia chung những nền văn minh tối cổ từ Đông sang Tây vốn không hàm nghĩa xung đột. Nhưng cảnh báo của Samuel Huntington đã thu hút hàng tỉ người đọc, vì những quan điểm có tính thời sự rất cần tham khảo.

Sau phát biểu của Samuel Huntington 11 năm, vào năm 2004, Trung Quốc thành lập Học viện Khổng Tử, là "cơ quan công ích phi lợi nhuận lấy giảng dạy Hán ngữ và truyền bá văn hóa Trung Quốc làm tôn chỉ". Từ đó đến năm 2010, đã có 691 học viện Khổng Tử trên toàn thế giới. Không những thế, Trung Quốc còn chú ý xuất khẩu văn hóa đương đại của mình bằng con đường trao đổi bản quyền sách.

Theo ghi nhận của ông Nguyễn Văn Phước - giám đốc Công ty Trí Việt First News, chỉ tính riêng con đường ngoại giao, hằng năm Trung Quốc có đưa ra danh mục sách nhằm khuyến khích các nước đối tác mua bản quyền. "Trong đó có cả những sách họ miễn phí tiền tác quyền, như một cách bảo trợ phổ biến văn hóa Trung Quốc" - ông Phước khẳng định. Mặc dù First News chưa tham gia các chương trình này vì các sách chào bán miễn phí chủ yếu là ngoại ngữ và kiến trúc (không thuộc chủ đề quan tâm của First News), ông Phước cho rằng đây là một ý tưởng độc đáo của Trung Quốc khi bảo đảm các đối tác không vi phạm tác quyền của mình, mà các giá trị văn hóa của Trung Quốc được nhanh chóng phổ biến.

Trong khi đó, Việt Nam đang là thị trường đọc lý tưởng nằm ngay cạnh Trung Quốc, và nhiều mảng sách của ta vẫn còn đang trống vắng tác phẩm từ nội địa.

Điển hình là tình trạng nhập siêu sách thiếu nhi như vừa qua Tuổi Trẻ đã phân tích.

Nhìn lại cách vận hành nền xuất bản của chúng ta, quả thật có nhiều điều đáng lo. Nói như một người làm công tác xuất bản, mua tác quyền sách ngoại là bình thường, nhưng ai ai cũng mua sách ngoại mà không lo phát triển sách trong nước là rất bất thường. Tại sao từ chuyện giản đơn như dạy trẻ kỹ năng ăn, ngủ, cảm nhận môi trường đến rèn luyện trí tuệ, phản ứng tích cực trong cuộc sống... ta đều nhập từ sách bên ngoài?

Câu trả lời dễ dàng tìm thấy từ thị trường, đó là nhập và dịch sách luôn luôn tiện hơn và thu lợi nhanh hơn. Nhưng lẽ nào xuất bản, đặc biệt là xuất bản các ấn phẩm có nội dung giáo dục lại chỉ là việc riêng của thị trường? Và trong khi các nước đã phổ biến sách của mình bằng cả con đường ngoại giao, ngành xuất bản Việt Nam sau nhiều lần bàn tính đến một quỹ hỗ trợ xuất bản nhưng đến nay vẫn chưa thành hiện thực, nói gì đến chuyện xa vời là đưa sách Việt ra các nước. Nhiệt tình như dịch giả Lệ Chi - giám đốc Chibooks - cũng chỉ mới tính đến việc chào bán các sách văn học đương đại Việt Nam tại các hội chợ sách quốc tế.

Và như vậy, chúng ta đang lặng nhìn các sách bên ngoài tràn vào Việt Nam, nhìn các độc giả ở nhiều độ tuổi ngấu nghiến các thể loại ngôn tình và vô vàn các loại tiên hiệp, dị hiệp, kỳ hiệp của Trung Quốc đến những sắc thái và kỳ ảo phương Tây. Trong khái niệm hội nhập có hàm nghĩa hội ngộ để chia sẻ các giá trị một cách bình đẳng, nhưng "va chạm văn hóa" đến mức các em mầm non của chúng ta phải sớm nhìn hình ảnh lá cờ Trung Quốc trong sách tham khảo, thì đây là tình trạng bị xâm nhập về văn hóa chứ không còn đơn giản là hội nhập khách quan.

YBOOK.vn


    Hiện tại chưa có thảo luận nào về vấn đề này.
Vui lòng đăng nhập để bình luận.
  • CÁC TIN BÀI KHÁC
  • Đôrêmon và văn hóa đọc ở Việt Nam

    Đôrêmon và văn hóa đọc ở Việt Nam (10/12/2012)

    Tường Vy | SGGP.ORG.VN

    Ngày 11-12-1992, bộ truyện tranh Nhật Bản Doreamon của nhà văn - họa sĩ Fujiko Fujio được NXB Kim Đồng xuất bản với cái tên "Đôrêmon". Lúc bấy giờ, hầu như không ai, ngay cả những người xuất bản, biết được bộ truyện tranh thiếu nhi này sẽ có ảnh hưởng lớn lao thế nào đối với thị trường xuất bản, văn hóa đọc Việt Nam trong suốt 20 năm qua.

  • Trên Facebook, bạn sống thật hay ảo?

    Trên Facebook, bạn sống thật hay ảo? (08/12/2012)

    Mộc Miên | TUOITRE.VN
    Những độc giả có mặt tại nhà sách Phương Nam Ebook (Q.1, TP.HCM) sáng 8-12 có dịp trò chuyện với Chị Đẹp (nickname của blogger Lê Phương Thảo) về chủ đề "Facebook: Thật hay ảo?".

  • Nồng nhiệt với Biển đảo quê hương

    Nồng nhiệt với Biển đảo quê hương (04/12/2012)

    Minh Trang | TUOITRE.VN
    Ba ngày sau khi ra mắt công chúng, DVD Biển đảo quê hương - đứa con tinh thần mà hơn 260 văn nghệ sĩ phối hợp cùng Nhà văn hóa Thanh niên TP.HCM và báo Tuổi Trẻ thực hiện - đang đón nhận những phản hồi tích cực đầu tiên từ công chúng.

  • Thị trường ngợp sách đen

    Thị trường ngợp sách đen (02/12/2012)

    Tường Vy | SGGP.ORG.VN
    Trong quá trình xây dựng và phát triển văn hóa đọc trong nước, được bàn nhiều nhất thường là "làm sao để kêu gọi mọi người đọc sách". Thế nhưng trên thị trường hiện nay có không ít những tựa sách không những không đem lại kiến thức cho người đọc mà ngược lại, còn gây ảnh hưởng tiêu cực đến thẩm mỹ, lối sống, văn hóa. Người ta gọi đó là sách đen!

  • Bạo hành tiếng Việt để câu khách?

    Bạo hành tiếng Việt để câu khách? (26/11/2012)

    Uyển Phan | CAND.COM.VN

    "Iêu anh, em zám hok?" - Thoạt nghe, người ta cứ tưởng như lời tỏ tình của một cậu trai choai choai nào đó với bạn gái trên mạng. Nhưng đó là tựa bộ phim mới nhất của đạo diễn Nguyễn Quang Minh, dự kiến khởi chiếu dịp Tết sắp tới hẳn hoi. Hãng Phước Sang vừa ra mắt bộ phim, cái tựa đậm chất "xì tin" này đã khiến dư luận lên tiếng chỉ trích dữ dội.