• Góc nhìn văn hóa

Va chạm và... sứt mẻ  


Sách có in hình cờ Trung Quốc

Lam Điền | TUOITRE.VN
Từ năm 1993, trong tác phẩm Sự va chạm giữa các nền văn minh, Samuel Huntington đưa ra khái quát về những tương tác văn minh, văn hóa giữa các quốc gia trong thời đại hội nhập toàn cầu sẽ diễn ra theo hai cấp bậc, và các quốc gia cạnh tranh với nhau để đẩy mạnh những giá trị chính trị và tôn giáo của mình.

Không phải đến lúc ấy việc xuất khẩu các giá trị văn hóa ở quy mô quốc gia, dân tộc mới được chú ý. Sự tương thuộc nhau giữa các quốc gia chung những nền văn minh tối cổ từ Đông sang Tây vốn không hàm nghĩa xung đột. Nhưng cảnh báo của Samuel Huntington đã thu hút hàng tỉ người đọc, vì những quan điểm có tính thời sự rất cần tham khảo.

Sau phát biểu của Samuel Huntington 11 năm, vào năm 2004, Trung Quốc thành lập Học viện Khổng Tử, là "cơ quan công ích phi lợi nhuận lấy giảng dạy Hán ngữ và truyền bá văn hóa Trung Quốc làm tôn chỉ". Từ đó đến năm 2010, đã có 691 học viện Khổng Tử trên toàn thế giới. Không những thế, Trung Quốc còn chú ý xuất khẩu văn hóa đương đại của mình bằng con đường trao đổi bản quyền sách.

Theo ghi nhận của ông Nguyễn Văn Phước - giám đốc Công ty Trí Việt First News, chỉ tính riêng con đường ngoại giao, hằng năm Trung Quốc có đưa ra danh mục sách nhằm khuyến khích các nước đối tác mua bản quyền. "Trong đó có cả những sách họ miễn phí tiền tác quyền, như một cách bảo trợ phổ biến văn hóa Trung Quốc" - ông Phước khẳng định. Mặc dù First News chưa tham gia các chương trình này vì các sách chào bán miễn phí chủ yếu là ngoại ngữ và kiến trúc (không thuộc chủ đề quan tâm của First News), ông Phước cho rằng đây là một ý tưởng độc đáo của Trung Quốc khi bảo đảm các đối tác không vi phạm tác quyền của mình, mà các giá trị văn hóa của Trung Quốc được nhanh chóng phổ biến.

Trong khi đó, Việt Nam đang là thị trường đọc lý tưởng nằm ngay cạnh Trung Quốc, và nhiều mảng sách của ta vẫn còn đang trống vắng tác phẩm từ nội địa.

Điển hình là tình trạng nhập siêu sách thiếu nhi như vừa qua Tuổi Trẻ đã phân tích.

Nhìn lại cách vận hành nền xuất bản của chúng ta, quả thật có nhiều điều đáng lo. Nói như một người làm công tác xuất bản, mua tác quyền sách ngoại là bình thường, nhưng ai ai cũng mua sách ngoại mà không lo phát triển sách trong nước là rất bất thường. Tại sao từ chuyện giản đơn như dạy trẻ kỹ năng ăn, ngủ, cảm nhận môi trường đến rèn luyện trí tuệ, phản ứng tích cực trong cuộc sống... ta đều nhập từ sách bên ngoài?

Câu trả lời dễ dàng tìm thấy từ thị trường, đó là nhập và dịch sách luôn luôn tiện hơn và thu lợi nhanh hơn. Nhưng lẽ nào xuất bản, đặc biệt là xuất bản các ấn phẩm có nội dung giáo dục lại chỉ là việc riêng của thị trường? Và trong khi các nước đã phổ biến sách của mình bằng cả con đường ngoại giao, ngành xuất bản Việt Nam sau nhiều lần bàn tính đến một quỹ hỗ trợ xuất bản nhưng đến nay vẫn chưa thành hiện thực, nói gì đến chuyện xa vời là đưa sách Việt ra các nước. Nhiệt tình như dịch giả Lệ Chi - giám đốc Chibooks - cũng chỉ mới tính đến việc chào bán các sách văn học đương đại Việt Nam tại các hội chợ sách quốc tế.

Và như vậy, chúng ta đang lặng nhìn các sách bên ngoài tràn vào Việt Nam, nhìn các độc giả ở nhiều độ tuổi ngấu nghiến các thể loại ngôn tình và vô vàn các loại tiên hiệp, dị hiệp, kỳ hiệp của Trung Quốc đến những sắc thái và kỳ ảo phương Tây. Trong khái niệm hội nhập có hàm nghĩa hội ngộ để chia sẻ các giá trị một cách bình đẳng, nhưng "va chạm văn hóa" đến mức các em mầm non của chúng ta phải sớm nhìn hình ảnh lá cờ Trung Quốc trong sách tham khảo, thì đây là tình trạng bị xâm nhập về văn hóa chứ không còn đơn giản là hội nhập khách quan.

YBOOK.vn


    Hiện tại chưa có thảo luận nào về vấn đề này.
Vui lòng đăng nhập để bình luận.
  • CÁC TIN BÀI KHÁC
  • Chỉ giáo dục mới làm lan toả các giá trị

    Chỉ giáo dục mới làm lan toả các giá trị (13/11/2012)

    Kim Yến | SGTT.VN
    Hơn 100 đầu sách về ẩm thực, cắt may, làm đẹp, trang trí nhà cửa... của bà thực sự là những cẩm nang cho nhiều thế hệ phụ nữ học làm vợ, làm mẹ. Xinh đẹp, bình dị, bà là hiện thân của một nhà giáo mẫu mực trong sự nghiệp trồng người.

  • Bên nồi lẩu cá mập

    Bên nồi lẩu cá mập (09/11/2012)

    Phan Thị Vàng Anh (TTCT) | TUOITRE.VN

    Bạn hỏi tôi vì sao không viết điểm sách, phê bình sách... Bạn bảo "thị trường" điểm sách giờ cần người biết đọc có chính kiến, không a dua, biết so sánh, và cũng biết viết...

  • Cần giáo dục thói quen tự vấn

    Cần giáo dục thói quen tự vấn (31/10/2012)

    Thực hiện: Kim Yến | SGTT.VN

    Là tác giả nhiều bản dịch tác phẩm cổ điển lẫn hiện đại của văn học phương Tây, là chiếc cầu nối bộ môn văn học Pháp của hai trường đại học Paris 7 và đại học Tổng hợp Hà Nội (cũ), ở tuổi 82 nhà giáo nhân dân Lê Hồng Sâm vẫn thật sắc sảo và khúc chiết mỗi khi tranh luận. Nhà triết học Bùi Văn Nam Sơn đã nói về bà: "Bây giờ, làm sao có thể tìm thấy một phụ nữ quý tộc thực sự như thế nữa. Phải có người như bà mới có thể có những bản dịch tuyệt vời như Emile..."

  • Giấc mơ văn chương "Made in Vietnam"

    Giấc mơ văn chương "Made in Vietnam" (31/10/2012)

    Bích Hồng | DOANHNHANSAIGON.VN

    Từ giải Nobel của nhà văn Mạc Ngôn, một lần nữa, vấn đề thực trạng văn chương Việt Nam lại được nhắc đến. Với rất nhiều rào cản như hiện nay, câu hỏi bao giờ văn chương Việt Nam ra khỏi giới hạn địa lý còn là vấn đề lớn thì chuyện chạm đến giải Nobel danh giá chắc là còn rất xa...

  • Từ nỗi ám ảnh trẻ - già trên văn đàn

    Từ nỗi ám ảnh trẻ - già trên văn đàn (24/10/2012)

    Bài và ảnh: Nguyễn Nguyên Thảo | SGTT.VN

    Trẻ - già là một thứ ám ảnh dai dẳng đeo bám đời sống văn học. Những người mang nỗi ám ảnh này thường khó tránh khỏi việc lấy thành kiến nhân thân của nhà văn (căn cứ tuổi nghề, sau đó là tính cách) áp đặt vào cách nhìn nhận giá trị tác phẩm.